| Word / Roman | Gender | Meaning | Details | Reference link (PDF) |
|---|---|---|---|---|
| Word in
Devanagari Word in Roman-Diacriticalmarks |
Gender | Meaning in Hindi | Meaning in English / Remarks/Refrence | |
| अधिकृत्य adhikr̥tya |
विषय में | about | ||
| प्रति prati |
विषय में | about (as विष्णुं प्रति, etc.) | ||
| परि pari |
विषय में | about | ||
| अनु anu |
विषय में | about | ||
| प्रेत्य pretya |
मरकर | after death | ||
| पुनः पुनः punaḥ punaḥ |
बार-बार | again and again | ||
| हन्त hanta |
खेद है | alas | ||
| ईषत् īṣat |
कुछ | a little | ||
| मनाक् manāk |
कुछ | a little | ||
| अभितः abhitaḥ |
चारों ओर | all around (with acc. ग्रामम् अभितः, etc.) | ||
| परितः paritaḥ |
चारों ओर | all around | ||
| विष्वक् viṣvak |
चारों ओर | all around | ||
| सह saha |
साथ | along with (with intr. as रामेण सह) | ||
| साकम् sākam |
साथ | along with | ||
| सार्धम् sārdham |
साथ | along with | ||
| समम् Samam |
साथ | along with | ||
| अपि api |
भी | also | ||
| सर्वथा sarvathā |
बिल्कुल | altogether | ||
| सदा sadā |
हमेशा | always | ||
| सर्वदा sarvadā |
हमेशा | always | ||
| एवमस्तु evamastu |
ऐसा ही हो | amen (be it so) | ||
| तथास्तु tathāstu |
ऐसा ही हो | amen (be it so) | ||
| च ca |
और | and | ||
| कथमपि kathamapi |
किसी प्रकार | any how | ||
| यथा yathā |
जैसे | as | ||
| यावत् yāvat |
जितना | as much as | ||
| ओम् Om |
assent | |||
| प्रातः prātaḥ |
at dawm | |||
| एकत्र ekatra |
एक जगह | at one place | ||
| कामम् kāmam |
इच्छा भर | at will | ||
| यतः yataḥ |
क्योंकि | because | ||
| प्रादुः prāduḥ |
प्रकट होना | becoming visible | ||
| आवि āvi |
प्रकट होना | becoming visible | ||
| प्राक् prāk |
पहले | beforehand | ||
| पश्चात् paścāt |
पीछे | behind | ||
| पृष्ठतः pr̥ṣṭhataḥ |
पीछे | behind | ||
| अधः adhaḥ |
नीचे | below (with acc. वृक्षम् अधः = below the tree) | ||
| अन्तरा antarā |
मध्य में | between (with acc. त्वां मां च अन्तरा हरिः = God is be tween you and me) | ||
| किन्तु kintu |
लेकिन | but | ||
| परन्तु parantu |
लेकिन | but | ||
| सर्वथा sarvathā |
बिल्कुल | by all means | ||
| नूनम् nūnam |
निश्चय ही | certainly | ||
| शश्वत् śaśvat |
लगातार | continuously | ||
| परश्वः paraśvaḥ |
परसों | day after tomorrow | ||
| मा mā |
do not | |||
| मास्म māsmā |
do not | |||
| मा अलम् mā alam |
do not | |||
| अन्यत्र anyatra |
दूसरी जगह | elsewhere | ||
| अपरत्र aparatra |
दूसरी जगह | elsewhere | ||
| अलम् alam |
काफी, अब रहने दो | enough | ||
| भूयोऽपि bhūyo’pi |
फिर भी | even again | ||
| पुनरपि punarapi |
फिर भी | even again | ||
| अधुनापि adhunāpi |
अब भी | even at present | ||
| इदानीमपि idānīmapi |
अब भी | even at present | ||
| सायम् sāyam |
शाम | evening | ||
| यत्रतत्र yatratatra |
जहाँ तहाँ | everywhere | ||
| सर्वत्र sarvatra |
सब जगह | everywhere | ||
| ऋते ṛte |
सिवाय | excepting (with abl. as रामात् ऋते....) | ||
| मृषा mr̥ṣā |
झूठ | falsely | ||
| मिथ्या Mithyā |
झूठ | falsely | ||
| धिक् dhik |
धिक्कार है | fie (shame upon) | ||
| अन्ततोगत्वा antatogativā |
आखिर में | finally | ||
| अन्ततः antaḥ |
आखिर में | finally | ||
| अतएव ataeva |
इसीलिए | for this very reason | ||
| प्रसह्य prasahya |
जबरदस्ती | forcibly | ||
| प्राकृ prākr̥ |
पुराने समय में | formerly | ||
| पुरा purā |
पुराने समय में | formerly | ||
| दिष्ट्या diṣṭyā |
सौभाग्य से | fortunately | ||
| परतः parataḥ |
दूसरे से | from another | ||
| अद्यारभ्य adyārabhya |
आज से | from today | ||
| अद्यप्रभृति adyaprabhṛti |
आज से | from today | ||
| प्रायः Prāyaḥ |
अकसर | generally | ||
| प्रायेण Prāyeṇa |
अकसर | generally | ||
| बहुधा Bahudhā |
अकसर | generally | ||
| शनैः शनैः śanaiḥ śanaiḥ |
धीरे धीरे | gradually | ||
| अतः ataḥ |
इसलिये | hence | ||
| अत्र atra |
यहाँ | here | ||
| उच्चैः uccaiḥ |
ऊँचा | high | ||
| उपर्यधः uparyadhaḥ |
ऊपर नीचे | high and low | ||
| कथम् katham |
कैसे | how | ||
| यथातया yathātatayā |
जो भी हो | however | ||
| कतिशः katiśaḥ |
कितनी बार | how many times | ||
| कियत् kiyat |
कितना | how much | ||
| यदि yadi |
अगर | if | ||
| चेत् cet |
अगर | if | ||
| ननु nanu |
विरोधी पक्ष की स्थापना में | if you have to say against me that | ||
| चेत् cet |
विरोधी को उत्तर देने में | if you said so then my answer is | ||
| अन्तर्बहिः antarbahiḥ |
बाहर भीतर | in and out | ||
| उषा uṣā (m) |
प्रातः में | in dawn | ||
| प्रगे prage |
प्रातः में | in dawn | ||
| दिवा divā |
दिन में | in day time | ||
| पुर pura |
आगे | in front of | ||
| पुरतः purataḥ |
आगे | in front of | ||
| पुरस्तात् purastāt |
आगे | in front of | ||
| अग्रतः agrataḥ |
आगे | in front of | ||
| परत्र paratra |
अगले जन्म में | in future birth | ||
| स्थाने sthāne |
बदले में | in lieu of | ||
| वस्तुतः vastutaḥ |
वास्तव में | in reality | ||
| अन्त Anta |
भीतर | inside | ||
| झटिति JHAṬITI |
शीघ्र ही | instantly | ||
| सपदि sapadi |
शीघ्र ही | instantly | ||
| सद्यः sadyaḥ |
शीघ्र ही | instantly | ||
| तथा tathā |
वैसे | in that way | ||
| दोषा doṣā |
रात में | in the night | ||
| नक्तम् naktam |
रात में | in the night | ||
| तिरः tiraḥ |
छिपाना, छिपना | invisibly (with भू-तिरोभावः) | ||
| यथा तथा yathā tathā |
जैसे तैसे | in whatever way | ||
| अस्तु astu |
खैर होगा | let it be | ||
| स्वयमेव svayameva |
आपही आप | limited to one self | ||
| अधोऽधः adho’dhaḥ |
नीचे नीचे | lower and lower | ||
| कामम् kāmam |
चाहे | may be | ||
| तावत् tāvat |
तब तक | meanwhile | ||
| अतीव atīva |
बहुत | much | ||
| मिथः mithaḥ |
आपस में | mutually | ||
| निकषा nikaṣā |
नजदीक | near to (with acc. लंकाम् निकषा) | ||
| समया samayā |
नजदीक | near to | ||
| नो no |
नहीं | no | ||
| न na |
नहीं | no | ||
| नहि nahi |
नहीं | no | ||
| अलम् alam |
आवश्यकता नहीं | no need of | ||
| साम्प्रतम् sāmpratam |
इस समय | now | ||
| इदानीम् idānīm |
इस समय | now | ||
| अधुना adhunā |
इस समय | now | ||
| सम्प्रति samprati |
इस समय | now | ||
| एतर्हिः etarhiḥ |
इस समय | now | ||
| साचि sāci |
टेढ़ेपन से | obliquely | ||
| हन्त hanta |
oh | |||
| उभयत्र ubhayatra |
दोनों ओर | on both sides | ||
| जातु jātu |
कभी | once (incidentally) | ||
| कदाचित् kadācit |
कभी | once (incidentally) | ||
| एकदा ekadā |
एक समय | once upon a time | ||
| एकैकशः ekaikaśaḥ |
एक-एक करके | one by one | ||
| स्वयम् svayam |
खुद | oneself (personally) | ||
| इत्यमेव ityameva |
यों ही | only in a way | ||
| अपितु apitu |
वरन् | on the other hand | ||
| वा vā |
या | or | ||
| अथवा athavā |
या | or | ||
| बहिः bahiḥ |
बाहर | outside | ||
| स्म sma |
भूतकाल | past tense (when added to present tense it gives the sense of past tense such as गच्छति स्म means went) | ||
| स्यात् syāt |
शायद | perhaps | ||
| कदाचित् kadācit |
शायद | perhaps | ||
| प्राक् prāk |
पहले | previously | ||
| स्थाने sthāne |
उचित ही है | properly (it is as it should be) | ||
| साम्प्रतम् sāmpratam |
उचित ही है | |||
| झटिति JHAṬITI |
झटपट | quickly | ||
| अञ्जसा añjasā |
झटपट | quickly | ||
| अह्नाय ahnāya |
झटपट | quickly | ||
| सत्वरम् satvaram |
झटपट | quickly | ||
| यथार्थतः yathārthataḥ |
दरअसल | really | ||
| अद्धा addhā |
सचमुच | really | ||
| अञ्जसा añjasā |
ठीक रूप में | rightly | ||
| नमः namaḥ |
salute (with dative as रामाय नमः but when used with कृ it governs acc. as नमस्करोति देवान्) | |||
| तूष्णीम् tūṣṇīm |
चुपचाप | silently | ||
| शनैः śanaiḥ |
धीरे | slowly | ||
| यथा yathā |
ताकि | so that | ||
| अद्यापि adyāpi |
अब भी | still | ||
| सहसा sahasā |
अचानक | suddenly | ||
| यत् yat |
that (in the beginning of noun clause) | |||
| तदा tadā |
तब | then | ||
| तदानीम् tadānīm |
तब | then | ||
| तर्हि tarhi |
तो | then | ||
| ततः प्रभृति tataḥ prabhṛti |
तब से | thence from | ||
| तदारभ्य tadārabhya |
तब से | thence from | ||
| तत्र tatra |
वहाँ | there | ||
| ऐषमः aiṣamaḥ |
इस वर्ष | this year | ||
| यद्यपि yadyapi |
though | |||
| द्वारा dvārā |
मार्फत | through | ||
| इत्यम् ityam |
ऐसे | thus | ||
| यावत् yāvat |
जब तक | till | ||
| अद्यावधि adyāvadhi |
आज तक | till today | ||
| अद्य adya |
आज | today | ||
| श्वः śvaḥ |
आने वाला कल | tomorrow | ||
| उपरि upari |
ऊपर | upwards | ||
| उपरिष्टात् upariṣṭāt |
ऊपर | upwards | ||
| वृथा vr̥thā |
बेकार | useless | ||
| वाढम् bāḍham |
बहुत अच्छा | very good | ||
| रे re |
vocative particle | |||
| हे he |
vocative sign | |||
| भोः bhoḥ |
vocative sign | |||
| सुष्ठ suṣṭha |
भलीभाँति | well | ||
| साधु साधु sādhu sādhu |
वाह वाह | well done well done | ||
| किमुत kimuta |
कहना ही क्या | what to say | ||
| यदा yadā |
जब | when | ||
| कदा kadā |
कब | when | ||
| कुत्र kutra |
कहाँ | where | ||
| यत्र कुत्रचित् yatra kutracit |
जहाँ कहीं | wherever | ||
| किमु kimu |
क्या | whether | ||
| कच्चित् kaccit |
क्या | whether | ||
| अन्तरेण antareṇa |
विषय में | with regard to (with acc. as त्वाम् अन्तरेण = with regard to yourself) | ||
| अन्तरेण antareṇa |
बिना | without (with acc. as राममन्तरेण = without Rama) | ||
| परारि parāri |
परसाल से पहले वर्ष | year before last | ||
| आम् ām |
हाँ | yes | ||
| ह्यः hyaḥ |
बीता हुआ कल | yesterday | ||
| गतेद्युः gatedyuḥ |
बीता हुआ कल | yesterday | ||
| तथापि tathāpi |
तो भी | yet |